แตกต่างจากโครงการ การพัฒนาบอร์ดเกมสำหรับผู้สูงวัยเพื่อการเข้าถึงข้อมูลพิพิธภัณฑ์เมืองนครราชสีมา โครงการนี้ตั้งคำถามว่า
“แนวทางในการทำบอร์ดเกมเพื่อชะลออาการสมองเสื่อมในผู้สูงอายุควรเป็นอย่างไรบ้าง?”
จากแนวคิดตั้งต้นที่ว่า
หอศิลป์ (Art Gallery) หรือพิพิธภัณฑ์ศิลปะ (Museum of Art) คือแหล่งเรียนรู้ตลอดชีวิตที่สามารถอำนวยประโยชน์ให้กับบุคคลทุกเพศทุกวัย มีบทบาทที่ส่งเสริมกระบวนการเรียนรู้ศิลปะ และพัฒนาคุณภาพชีวิตให้กับประชากรในสังคมไทยที่ครอบคลุมทุกช่วงอายุ ซึ่งรวมถึงกลุ่มผู้สูงอายุที่อาจมีข้อจำกัดและเงื่อนไขในการเข้าถึงแหล่งเรียนรู้ดังกล่าว ได้แก่ ข้อจำกัดในการเดินทาง และสุขภาพ ทำให้สนใจคิดหาแนวทางหรือวิธีที่จะทำให้ผู้สูงอายุได้พัฒนาสุขภาวะ ได้รับชมผลงานศิลปะด้วยความเพลิดเพลิน และสร้างโอกาสในการเข้าถึงผลงานศิลปะที่สะดวกต่อผู้สูงอายุ จึงเลือกใช้สื่อบอร์ดเกมที่สามารถพกพาได้สะดวกและสามารถใช้เป็นกิจกรรมร่วมกับสมาชิกครอบครัวหรือกลุ่มเพื่อนได้ด้วย
ด้วยกระบวยการการออกแบบ
บทสนทนาหลังการเล่น
ผลการทดลองเล่น ครั้งที่ 2 วันที่ 14/08/2564 ผู้เล่นอายุ 62 / 69 ปี
Q : เกมยากไปมั้ย ง่ายไปมั้ย รู้สึกว่ามันมีประโยชน์ด้านไหนมั้ย
ป้าแตง (62 ปี) : ฝึกความจำแล้วก็สายตาด้วยเนอะ อย่างมีบางอันเหมือนรูปคล้ายๆกันแต่มันไม่ใช่
ป้าตอง (69 ปี) : สอนการแยกแยะเนอะ อันไหนใช่ไม่ใช่ สอนใให้ได้ใช้สมองเนอะ ฝึกความจำเนี่ยใช่ เราเปิดซ้ำแล้วซ้ำอีก ยังดีที่เปิดแล้วจำได้ว่า อ๋อ มันซ้ำ ถ้าเปิดแล้วยังจำไม่ได้ว่ามันซ้ำนี่แย่แล้ว เปิดอยู่นั่นแหละ พอเปิดแล้วเรา อ๋อ มันซ้ำ แปลว่าเรายังโอเค เรายังจำได้ ในช่วงระยะสั้นๆแบบนี้รู้แล้วว่ามันซ้ำ
Q : แล้วมีเรื่องสมาธิด้วยมั้ยคะ อย่างตอนมีบุรุษไปรษณีย์มาส่งของ เรารู้สึกเสียสมาธิมั้ยคะ
ป้าตอง (69 ปี) : มันไม่เชิงสมาธิมากเท่าไร อาจจะหายตรงความจำไปบ้าง มันไม่ต้องคิดเยอะไง เรื่องพวกนี้มันสบายๆรีแลกซ์ๆเป็นเกมที่ไม่เครียด เพราะฉะนั้นเนี่ยเราสามารถลุกขึ้นไปทำอะไรบ้างก็ได้ อาจจะขาดนิดหน่อย แต่กลับมาสักพักนึงยังพอนึกได้ แต่คนอื่นที่ตอนเราลุกไปอาจจะติดขัดนิดหน่อย ก็มันทำอย่างอื่นไปด้วย มันไม่เครียด มันเป็นเกมไม่ซีเรียส ใช่มั้ย ป้าแตง มันเล่นไปเรื่อยๆไม่ซีเรียส แต่ประเภทคิดเลขบวกเลขเงี้ยไม่เอา แบบที่ต้องบวกนี่แล้วได้นั่น ไม่เอา ถ้าให้นับแค่ 1 - 10 นี่โอเค แต่ถ้าให้คิดย้อนบวกไอ้นั่นนู่นนี่ถึงได้ไอ้นี่ ไม่เอา คิดยากๆ ไม่เอา แต่อย่างนี้โอเค
Q : แล้วภาพที่ต้องสะสมรู้สึกมันเยอะไปไหมคะ
ป้าตอง (69 ปี) : ภาพที่ต้องสะสมเหรอ มันก็ไม่เยอะนะ มันก็ไม่เยอะนะ มันก็ใช้เวลาประมาณนี้ 20 นาที
ป้าแตง (62 ปี) : ก็ยังไม่ทันเบื่อ
ป้าตอง (69 ปี) : ใช่ ยังไม่ทันเบื่อ
Q : เล่นได้เรื่อย ๆ เนอะ
ป้าตอง (69 ปี) : เล่นได้เรื่อยๆ ถ้ามีเกมอะไรใหม่มาก็เอามาให้เล่นได้เรื่อย ๆ
ป้าแตง (62 ปี) : ต้องง่ายๆ
ป้าตอง (69 ปี) : ใช่ ต้องง่ายๆ ไม่ต้องใช้สมองเยอะ แต่เล่นแล้วได้ฝึกความจำ ฝึกสายตาก็ได้อยู่ อันนี้ก็เหมาะกับคนแก่ เล่นแล้วไม่หงุดหงิดไง ถ้าไม่ได้แล้วมันหงุดหงิดไง มันก็เกิดความเครียด แต่ถ้ามันไม่เครียดก็เล่นได้เรื่อย ๆ ก็โอเค เล่นไปคุยไปทำนู่นนี่ไปก็โอเค
Q : กลไก กติกา คิดว่าไม่อยากไปใช่มั้ยคะ
ป้าตอง (69 ปี) : ไม่ยาก ก็ได้อยู่
Q : หรือว่ามันง่ายไปรึเปล่า
ป้าตอง (69 ปี) : มันก็อย่างที่บอกว่า มันไม่ต้องซีเรียสไง ยากแล้วเดี๋ยวเครียด ไอ้นี่มันง่ายแบบใช้ความจำ เราเน้นเรื่องความจำใช่มั้ย มันก็โอเคนะ มันก็มีการดักกันบ้างอะไรบ้าง ก็ไม่ซีเรียสมาก ก็ได้ใช้ความคิด วางแผนบ้าง
ป้าแตง (62 ปี) : ก็ว่าแบบนี้ดีค่ะ
ป้าตอง (69 ปี) : ใช่ ถ้าป้าแตงเล่นได้คือโอเค
ป้าแตง (62 ปี) : ใช่ เพราะเป็นคนอยู่นิ่งไม่ได้นาน แต่พอมันเปลี่ยนภาพเรื่อยๆก็ต้องคอยดู ถ้าเป็นนั่งฟังเรื่อยๆก็คงไม่ได้
Q : แปลว่าถ้ากติกายาวๆก็อาจจะมีหลุดเหมือนกัน
ป้าตอง (69 ปี) : ใช่ มันคิดยอกย้อนไงคิดไปคิดมา ถ้าเกิดมีใครมากวนมันก็ขาดขั้นตอนแล้วยังไงต่ออีก แต่อย่างนี้เล่นไปได้เรื่อยๆ โอเคเลยนะ มันไม่เครียด
Q : พวกขนาดภาพคิดว่าเล็กไปมั้ยคะ
ป้าตอง (69 ปี) : ใหญ่กว่านี้ก็ดี สำหรับคนที่ไม่ใส่แว่น ก็เห็นได่อยู่แต่ว่าต้องมองหน่อย
Q : แล้วการ์ดภารกิจนี่เล็กไปมั้ยคะ เราต้องเพ่งดูมั้ย
ป้าตอง (69 ปี) : ต้องใหญ่กว่านี้หน่อย
Q : แล้วภาพที่เล่นตรงนี้ละคะ
ป้าตอง (69 ปี) : อันนี้โอเค หรืออาจจะใหญ่กว่านี้อีกนิดนึง
ป้าตอง (69 ปี) : เกมต้องง่ายๆ ไม่ต้องใช้สมองเยอะ แต่เล่นแล้วได้ฝึกความจำ ฝึกสายตาก็ได้อยู่
อันนี้ก็เหมาะกับคนแก่ เล่นแล้วไม่หงุดหงิดไง ถ้าไม่ได้แล้วมันหงุดหงิดไง มันก็เกิดความเครียด
ป้าพั้ง (63 ปี) : เกมนี้สนุก ฆ่าเวลาได้ เหมาะสำหรับผู้สูงอายุ ไม่ต้องเสียเงิน ดีเหมือนกัน ฝึกความจำ
จากการทดลองทำให้เกิดข้อพิจราณา แนวทางพัฒนาเกมและข้อคำนึง ดังนี้
1) การเลือกภาพผลงานศิลปะที่เหมาะสม เป็นมิตรและเข้าใจง่าย
2) วิธีการเล่นเกมไม่ซับซ้อน ไม่สร้างความกดดันให้ผู้สูงอายุ ใช้เวลาในการเล่นราว 15 – 40 นาที
3) วัสดุที่ใช้ในการผลิตการ์ดมีขนาดที่เหมาะสม หยิบจับได้สะดวก รวมถึงการออกแบบส่วนต่างๆและกราฟิกที่สามารถเข้าใจได้ง่าย มีขนาดและรูปแบบอักษรที่อ่านง่าย
4) ภาษาและภาพประกอบที่ใช้ในการอธิบายเกมและจัดทำคู่มือเป็นภาษาไม่ทางการ กระชับและเข้าใจง่าย
จากการทดลองเล่นบอร์ดเกมเรื่องเล่าจากงานศิลปะนี้พร้อมสังเกตพฤติกรรมและสัมภาษณ์กลุ่มตัวอย่างผู้สูงอายุระยะต้น สามารถสรุปได้ว่าผู้สูงอายุมีความพึงพอใจในการเล่นการ์ดเกมนี้
เกมมีส่วนช่วยให้ผู้สูงอายุได้ฝึกความจำระยะสั้น มีสมาธิกับการเล่นเกม เกิดการแลกเปลี่ยนความคิดเห็นเกี่ยวกับงานศิลปะหลังจากเล่นเกม ช่วยพัฒนาทักษะในการเข้าสังคมซึ่งมีส่วนช่วยด้านสมองและจิตใจ สามารถชะลออาการสมองเสื่อมที่เกิดขึ้นในผู้สูงอายุได้เป็นอย่างดี
สื่อการเรียนรู้
มาเรียนรู้วิธีเล่นเกม จำ(เป็น)ต้องเล่า
ชมงานศิลปะที่ใช้ในเกม
ผู้วิจัย
