“มรดกทางวัฒนธรรม บางครั้งก็ส่งต่อจากจานสู่จาน สูตร (อนุ)รักษ์ จำ ทักษะ ความทรงจำ บนโต๊ะอาหาร”
สูตร (อนุ)รักษ์ จำ : การอนุรักษ์มรดกวัฒนธรรมอาหารจากความทรงจำสูงวัยในชุมชนมุสลิม ย่านบางกอกน้อย
“สูตรรัก”
ทุกสิ่งเริ่มต้นด้วยเพจเฟซบุ๊ก Localicious
Localicious เป็น Facebook Page ว่าด้วยการกินอาหารด้วยแนวคิดอาหารท้องถิ่น กินตามฤดูกาลใบบริบทของสังคมเมือง ซึ่งจุดประกายไปสู่กิจกรรม Food Dialogue โดยชวนเพื่อนใกล้ตัวในละแวกใกล้เคียงมาร่วมกันปรุง กินอาหาร การพบปะสังสรรค์ และที่สำคัญการคือถ่ายทอดทักษะการปรุง สูตรอาหาร เคล็ดลับ การเลือกวัตถุดิบให้แก่ผู้ที่มาร่วมกิจกรรมที่ทั้งหมดเป็นคนเมือง สามารถนำไปปรุงรับประทานเองได้ในวิถีคนเมือง และนอกจากนั้นยังมีการแบ่งเรื่องราวความทรงจำของผู้ถ่ายทอดสูตรการทำอาหารเกี่ยวกับเมนูอาหารนั้นๆ
ถ่ายทอดศักยภาพการรุ่นสู่รุ่น :
การรวบรวม การการถ่ายทอด ส่งสูตรอาหารไปพร้อมกับความทรงจำของผู้สูงอายุ เป็นกระบวนการที่ผู้สูงอายุได้ออกกำลังสมอง ทบทวนความจำ วางแผน คิดระบบ ทั้งเรื่องอาหารทั้งเรื่องการได้ ขยับร่างกายลงมือทำอาหาร ทั้งหมดนั้นเพื่อนถ่ายทอดศักยภาพสู่ผู้อื่น (Potentialities transferring) ซึ่งในการอนุรักษ์มรดกวัฒนธรรมดังกล่าวจึงถือเป็นโอกาสสำคัญที่ผู้สูงอายุได้มีส่วนร่วมมีบทบาทในงานพิพิธภัณฑ์ และผนวกการใช้องค์ความรู้งานด้านพิพิธภัณฑ์เพื่อสนับสนุนสังคมและบรรยากาศการเรียนรู้ตลอดชีวิตให้แก่คนทุกวัยและผู้สูงอายุในการเข้าสู่สังคมผู้สูงอายุต่อไป
ภายใต้คำถามที่ว่า
1. ทักษะและความทรงจำทางด้านอาหารของผู้สูงอายุสามารถอนุรักษ์ภูมิปัญญาและมรดกอาหารได้อย่างไร
2. การสืบทอดภูมิปัญญาด้านการทำอาหารโดยการส่งต่อจากรุ่นสู่รุ่นมีความสำคัญต่อการอนุรักษ์มรดกทางอาหารของชุมชนหรือไม่
3. การทำงานระหว่างบุคคลหลากช่วงวัยผ่านกระบวนการทำอาหาร ส่งผลต่อความสัมพันธ์ของคนในครอบครัวและชุมชนหรือไม่
ขั้นตอนการปรุงโครงการ สูตร (อนุ)รักษ์ จำ
โควิด 19 การปรับตัว และการหาข้อมูลแบบนิวนอร์มอล
จากสถานการณ์โควิด-19 กลุ่มผู้สูงอายุกลายมาเป็นกลุ่มเปราะบางต่อโรคโควิด-19 ทางโครงการต้องปรับแผนการสัมภาษณ์แบบพบหน้าไปเป็นการสัมภาษณ์ทางโทรศัพท์แทน แต่อย่างไรก็ตามก็มีอุปสรรค์ในการการสื่อสารออนไลน์ที่ผู้สูงอายุไม่ถนัดทั้งได้ด้านการเครื่องมือและความสามารถในการฟัง ทางโครงการจึงต้องปรับการจัดกิจกรรมที่เป็นไปได้มากที่สุดเท่าที่จะทำได้
“โดยเลือกกลุ่มผู้สูงอายุที่ยังสามารถประกอบอาชีพค้าขายอาหารที่ยังพบปะกับผู้คนอยู่ โดยปรับพื้นที่ในร้านอาหารที่มีลักษณะโล่งแจ้งเป็นลานกิจกรรมสาธิตการปรุงอาหาร ซึ่งกิจกรรมที่จัดขึ้นยังใกล้เคียงกับวิถีชีวิตประจำวันและสามารถลดความกังวลของผู้สูงอายุและครอบครัวได้”
สื่อการเรียนรู้
มาเรียนรู้วิธีการทำอาหารมุสลิมกันดีกว่า
ประโยชน์ทางโภชนาการของสูตร (อนุ)รักษ์ จำ
เมนูในอนาคต :
• ส่งเสริมการท่องเที่ยวชุมชนที่เชื่อมโยงเส้นทางการท่องเที่ยวในย่านฝั่งธนบุรี
• สามารถสนับสนุนและส่งเสริมเศรษฐกิจชุมชน ผู้ประกอบการร้านอาหารรายย่อยในชุมชน
• สามารถนำองค์ความรู้ดังกล่าวไปพัฒนาต่อเป็น “นิทรรศการเกี่ยวกับอาหารและความทรงจำของผู้สูงอายุในชุมชนมุสลิมย่านบางกอกน้อย” ทั้งที่เป็นรูปแบบ offline และ online ได้
• สามารถนำไปพัฒนาเป็นตำราอาหาร (Cookbook) เพื่อรวบรวมและเผยแพร่ต่อสาธารณะ
ผู้วิจัย
