“โก๋เก๋ากับเรื่องเล่าเก๋ไก๋ เป็นโครงการส่งต่อเรื่องเล่าที่ไม่เป็นเพียงแค่เรื่องเล่า แต่เป็นการส่งต่อความทรงจำร่วมจากรุ่นสู่รุ่น ส่งต่อเรื่องราวของผู้สูงวัยสู่ลูกหลาน นอกจากนั้นโก๋เก๋าฯเองนั้นก็ยังส่งต่อความสุข ความภาคภูมิใจของชาวโคราชสู่ชาวโคราชอีกด้วย”
โก๋เก๋ากับเรื่องเล่าเก๋ไก๋ : การถ่ายทอดประสบการณ์และความผูกพันที่มีต่อเมืองโคราชของผู้สูงอายุ ผ่านสถานที่ เรื่องเล่า และข้าวของ
โก๋เก๋ากับเรื่องเล่าเก๋ไก๋ เป็นโครงการส่งต่อเรื่องเล่าที่ไม่เป็นเพียงแค่เรื่องเล่า แต่เป็นการส่งต่อความทรงจำร่วมจากรุ่นสู่รุ่น เรียนรู้การเรื่องราวการเปลี่ยนผ่านจากผู้สูงวัยสู่ลูกหลาน นอกจากนั้นโก๋เก๋าฯเองนั้นก็ยังส่งต่อความสุข ความภาคภูมิใจของชาวโคราชสู่ชาวโคราชอีกด้วย
“อีกประเด็นสำคัญประการหนึ่ง คือ การมุ่งสร้างความสุขจากการเล่า”
โครงการเพื่อส่งต่อมรดกเรื่องราวของความประทับใจ ที่มีต่อเมืองโคราชในอดีต ส่งต่อจาก ผู้มีประสบการณ์ตรงที่ได้เห็นเรื่องราวการเปลี่ยนแปลงไปของบ้านเมือง ผู้คน และสิ่งแวดล้อมที่อยู่รอบๆ ตัว ที่จะช่วยฉายภาพในอดีตทำให้คนรุ่นหลังได้เห็น
อีกประเด็นสำคัญประการหนึ่ง คือ การมุ่งสร้างความสุขจากการเล่า ที่สังเกตุได้จากการแสดงออกผ่านสีหน้าที่ยิ้มแย้มและความประสงค์ที่จะเล่าเพิ่มเติม ซึ่งเพิ่มความรู้สึกการมีคุณค่าในตนเองและภูมิใจที่ได้เป็นผู้ถ่ายทอดเรื่องราว โดยใช้ประเด็นของเมืองโคราช มาเป็นประเด็นช่วยกระตุ้นให้ผู้สูงอายุได้กระตุ้นความทรงจำและอารมณ์ โดยเน้นความสุขที่เกิดขึ้นจากการได้เล่า
แผนที่วางไว้ :
1.ขั้นตอนการค้นหาและคัดเลือกบุคคลต้นเรื่อง
คัดเลือกผู้สูงวัยมีอายุตั้งแต่ 60 ปีขึ้นไป จำนวน 5ท่านที่ ผ่านประสบการณ์ในการอยู่อาศัยในเมืองโคราชมาไม่น้อยกว่า 20 ปี
2.ขั้นตอนการออกแบบและสร้างสรรค์
ด้วยบรรยากาศที่ผ่อนคลายเป็นกันเองที่สุด สัมภาษณ์ด้วยการบันทึกวิดีทัศน์ โดยถามเรื่องราวการเปลี่ยนแปลงของเมืองโคราช เช่น ภาพถ่ายหรือสิ่งของอื่นๆ มาประกอบการถ่ายทอดประสบการณ์นี้
3.การค้นหาข้อมูลประกอบวิดิทัศน์และการตัดต่อ
นำข้อมูลที่ได้จากการสัมภาษณ์มา และค้นหารวบรวมภาพและข้อมูลประกอบกับข้อมูลอื่นๆ ที่เกี่ยวกับเรื่องราวที่ผู้สูงอายุได้เล่าถึง เพื่อให้ผู้ชมได้เห็นภาพมากขึ้น
4.การเผยแพร่
นำวิดิทัศน์เผยแพร่ในอินเทอร์เน็ต และจัดทำเก็บเพื่อใช้ประกอบการพัฒนาสื่อการเรียนรู้นิทรรศการหมุนเวียน
ความผิดแผนสู่โอกาส
“หลังจากที่ลูกหลานได้ไปสอบถามตามประเด็นที่เราถาม ทำให้เกิดการพูดคุยในครอบครัว มีการเล่าประสบการณ์ หรือรายละเอียดปลีกย่อยในครอบครัว ที่ทำให้เกิดการพูดคุยมากขึ้น”
ในช่วงกลางปี 2564 นั้น สถานการณ์การแพร่ระบาดของไวรัสโควิด 19 เลวร้ายลงเรื่อยๆ มาตรการทางด้านสาธารณสุขที่รัฐบาลและระดับจังหวัดนั้นเข้มข้นขึ้น ทำให้ทางกลุ่มผู้วิจัยก็ต้องเริ่มระดับความปลอดภัยให้เข้มข้นขึ้นตาม มีการเช็ดอุปกรณ์ด้วยแอลกอฮอล์ทุกครั้งก่อนและหลังสัมภาษณ์ หรือการนั่งสัมภาษณ์ห่างกันไม่น้อยกว่า 2 เมตร แต่กระนั้นเองการค้นหาบุคคลต้นแบบ ที่เป็นผู้สูงอายุนับเป็นกลุ่มเสี่ยงสูงในสถานการณ์การแพร่ระบาดของไวรัสโควิด-19 ซึ่งในขณะนั้นส่วนใหญ่ยังไม่ได้รับวัคซีนอีกด้วย ดังนั้นการติดต่อสื่อสารทางทีมวิจัยจึงเลือกใช้ Social Media พูดคุยสอบถามจากลูกหลานของผู้สูงอายุเพื่อเป็นการเก็บข้อมูลรายละเอียดเบื้องต้นลดการพบปะตัวจริง โดยการตั้งคำถาม ถามผ่านไปยังตัวผู้สูงอายุ หลังจากที่ลูกหลานได้ไปสอบถามตามประเด็นที่เราถาม ทำให้เกิดการพูดคุยในครอบครัว มีการเล่าประสบการณ์ หรือรายละเอียดปลีกย่อยในครอบครัว ที่ทำให้เกิดการพูดคุยมากขึ้น
Social Network และการพูดคุยในครอบครัว
“ผู้สูงอายุมีความประสงค์อยากได้คลิปที่สัมภาษณ์ไปนั้นส่งต่อให้ลูกหลานหรือเพื่อนๆ ได้ชมทาง Social Network จึงได้ร้องขอให้ทางทีมวิจัยตัดคลิปมาอีกเวอร์ชั่นเป็นแบบสั้น เพื่อความสะดวกต่อการส่งต่อ”
จากแผนเดิมนั้นทางทีมวิจัยจะตัดต่อวิดีโอเป็นคลิปละ30นาที เพื่อความครบถ้วนของในการใช้เป็นข้อมูลประกอบในการศึกษาค้นคว้าประวัติศาสตร์ท้องถิ่น แต่เนื่องจากผู้สูงอายุมีความประสงค์อยากได้คลิปที่สัมภาษณ์ไปนั้นส่งต่อให้ลูกหลานหรือเพื่อนๆ ได้ชมทาง Social Network จึงได้ร้องขอให้ทางทีมวิจัยตัดคลิปมาอีกเวอร์ชั่นเป็นแบบสั้น เพื่อความสะดวกต่อการส่งต่อ ซึ่งสายสัมพันธ์นี้ก็พบได้ในอีกตัวอย่างจาก การที่ทีมวิจัยเองก็พบว่าการให้ลูกหลานหรือสมาชิกในครอบครัวมาร่วมพูดคุย เพื่อให้ลดความเกร็งของผู้ถูกสัมภาษณ์ลงได้อีกด้วย
สื่อการเรียนรู้
“คุณจันพิน เดชชัยพิทักษ์ เกิดเมื่อ พ.ศ. 2493 เป็นชาวโคราชโดยกำเนิด ได้เล่าถึงบรรยากาศเมื่อครั้งค้าขายในบริเวณถนนจอมพลใกล้ศาลหลักเมือง ย่านการเศรษฐกิจที่สำคัญในอดีต และบริเวณประตูไชยณรงค์ หรือประตูผี รวมถึงการค้าขายบริเวณหน้าโรงเรียนสวนหม่อนใกล้โรงพยาบาลมหาราชนครราชสีมา รวมถึงการเล่าถึงวิถีชีวิตในอดีตที่ยังขาดแคลนระบบปะปาต้องมีการไปตักน้ำอุปโภคและบริโภคจากวัดใกล้เคียง”
สื่อการเรียนรู้
“คุณวิลาวัลย์ วัชระเกียรติศักดิ์ เกิดเมื่อ พ.ศ.2498 เป็นชาวกรุงเทพมหานคร ย้ายมาอยู่โคราช เมื่อปี พ.ศ. 2523 โดยเล่าถึงตำนานการลอดซุ้มประตูชุมพลซึ่งท่านเชื่อว่าเมื่อท่านลอดประตูแล้วได้กลับมาเป็นคนโคราชตามตำนานที่เคยได้รับฟังมาก รวมถึงบรรยากาศของตลาดเทศบาล1 ในอดีต และบรรยากาศการค้าขายภายในเมือง”
สื่อการเรียนรู้
“คุณจิราภรณ์ อินทกูล เกิดเมื่อ พ.ศ. 2499 เป็นคนโคราชโดยกำเนิด เคยเป็นอาจารย์ผู้สอนรุ่นแรกของโรงเรียนสุรธรรมพิทักษ์ ได้เล่าถึงบรรยากาศเมื่อครั้งกองทหารสหรัฐอเมริกาเข้ามาตั้งฐานทัพในจังหวัดนครราชสีมาช่วงสงครามเวียดนาม ซึ่งครอบครัวได้สร้างบ้านเพื่อให้นายทหารต่างชาติมาเช่า และเมื่อนายทหารกลับภูมิลำเนาเคยได้รับจ้างภรรยาชาวไทยเขียนจดหมายเป็นภาษาอังกฤษเพื่อส่งไปหานายทหารต่างชาติ และได้เล่าถึงบรรยากาศของตลาดเทศบาล 1 ในอดีต”
สื่อการเรียนรู้
“คุณบุญสม สังข์สุข เกิดเมื่อ พ.ศ.2504 เป็นชาวโคราชโดยกำเนิด ได้เล่าถึงการก้าวเข้าสู่อาชีพหมอเพลงโคราชเมื่อสมัยวัยรุ่น ซึ่งยังเป็นยุคที่รุ่งเรืองมีผู้ว่าจ้างไปแสดงตามอำเภอต่างๆ จนถึงปัจจุบันที่หมอเพลงโคราชได้รับความนิยมลดน้อยลง การเล่าบรรยากาศและแหล่งรวมหมอเพลงโคราชในอดีต การแก้บนท้าวสุรนารีด้วยเพลงโคราช และความรุ่งเรืองของตลาดเทศบาล1 ในอดีต”
จากสายตาของทีมวิจัย
“การได้จุดประกายให้ผู้สูงอายุได้มองเห็นความสามารถในตนเองและได้มีภาคภูมิใจในประสบการณ์และความรู้ที่ได้ถ่ายทอดออกมาเพื่อเป็นประโยชน์ต่อสังคมในการร่วมถ่ายทอดประสบการณ์ที่เกี่ยวข้องกับเมืองโคราชเพื่อใช้ประโยชน์ในงานการศึกษาประวัติศาสตร์ท้องถิ่น”
ไม่ใช่แค่เพียงเรื่องเล่าและเจ้าของเรื่องราวที่ถูกค้นพบ บรรยากาศเก่าๆจากการเล่าเรื่องในอดีตก็มีผลพลอยได้ให้สิ่งต่างๆถูกค้นพบ เช่นภาพถ่ายต่างๆของคุณ จิราภรณ์ สมัยเรียนในระดับ ป.กศ. ทห้างสรรพสินค้าธารา ห้างแรกที่มีบันไดเลื่อนในโคราช ปัจจุบันรื้อถอนไปแล้ว
ไม่ใช่แค่เพียงเรื่องเล่าและเจ้าของเรื่องราวที่ถูกค้นพบ บรรยากาศเก่าๆจากการเล่าเรื่องในอดีตก็มีผลพลอยได้ให้สิ่งต่างๆถูกค้นพบ เช่นภาพถ่ายต่างๆของคุณ จิราภรณ์ สมัยเรียนในระดับ ป.กศ. ทห้างสรรพสินค้าธารา ห้างแรกที่มีบันไดเลื่อนในโคราช ปัจจุบันรื้อถอนไปแล้ว
ซึ่งภาพทั้งหมดที่กลับมาสู่สายตาผู้คน ยังมีกลับมีชีวิตอีกครั้งในวิดิทัศน์ซึ่งมีประโยชน์อย่างมากในงานศึกษาประวัติศาสตร์ท้องถิ่น และที่สำคัญที่สุดการได้จุดประกายให้ผู้สูงอายุได้มองเห็นความสามารถในตนเองและได้มีภาคภูมิใจในประสบการณ์และความรู้ที่ได้ถ่ายทอดออกมาเพื่อเป็นประโยชน์ต่อสังคมในการร่วมถ่ายทอดประสบการณ์ที่เกี่ยวข้องกับเมืองโคราชเพื่อใช้ประโยชน์ในงานการศึกษาประวัติศาสตร์ท้องถิ่น
ผู้วิจัย
