Page 7 - MuseumSiam

รถราง

รถรางในประเทศไทย ถือก้าเนิดขึ้นเมื่อปี 2431 โดยกัปตันลอฟตัส (Captain Alfred John Loftus)

ั
หรือพระนิเทศชลธี ชาวองกฤษ กัปตันรีเชอลีเยอ (Andre du Plesis de Richelieu) หรือพระยาชลยุทธโยธินทร์ และนายอ๊อก
เวสเตนโฮลซ์ (Aage Westenholz) ชาวเดนมาร์ก ซึ่งร่วมกันก่อตั้งบริษัทและขอพระราชทานพระบรมราชานุญาตจาก
พระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว รัชกาลที่ 5 เพื่อสัมปทานการเดินรถรางในกรุงเทพมหานคร โดยรถรางสายแรก
ื่
เรียกชอว่า สายบางคอแหลม ตั้งต้นจากศาลหลักเมือง วิ่งตามเส้นทางถนนเจริญกรุง แล้วไปสิ้นสุดที่บริษัท อู่เรือกรุงเทพ
จ้ากัด (The Bangkok Dock Co., Ltd) หรือบริเวณถนนตกรถรางในระยะแรกเริ่มนี้ใช้ม้าเทียมแปด หรือม้าสี่คู่ลากไป
้
ตามราง แต่กิจการไม่ประสบผลส้าเร็จ เพราะไม่มีเงนเพียงพอต่อค่าใชจ่ายในการบ้ารุงรักษา ค่าบูรณะซ่อมแซม และค่าจ้างใน
ิ
กิจการรถราง จนสุดท้ายต้องปิดกิจการลงเมื่อปี 2435
อย่างไรก็ตาม กลุ่มบริษัทชาวเดินมาร์กกลุ่มเดิม น้าโดยนายอ๊อก เวสเตนโฮลซ์ ได้เข้ามารับชวงสัมปทาน
่
ต่อและได้ขยายกิจการ จากรถรางที่ใช้ม้าลาก เป็นรถรางไฟฟ้าตั้งแต่ พ.ศ. 2437 นับว่าเป็นจุดเปลี่ยนทาง

ประวัติศาสตร์การขนส่งมวลชนด้วยระบบรถรางครั้งส้าคัญ จนกระทั่งพัฒนาต่อยอดกิจการรถรางต่อเนื่องหลายยุคหลาย
้
สมัย โดยเฉพาะในรัชสมัยพระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัว รัชกาลที่ 6 กิจการรถรางไฟฟาขยายตัวสูงสุดและมีสาย

้

รถรางวิ่งบนทองถนนในกรุงเทพมหานครถึง สาย 11ได้แก่ สายบางคอแหลม สายสามเสน สายดุสิต (รอบเมือง) สายบางซื่อ
สายหัวล้าโพง สายสีลม สายปทุมวัน สายสุโขทัย (วังสุโขทัย) สายยศเส (ประตูน้้า) สายอัษฎางค์ และสายราชวงศ์ ส่วน

3
เส้นทางรถรางที่วิ่งผ่านพื้นที่ย่านบางล้าพูมีจ้านวน สายด้วยกัน ได้แก่ สายสามเสน สายดุสิตหรือสายรอบเมือง และสาย
หัวล้าโพง โดยมีรายละเอียดแต่ละสาย ดังน ี้
1. รถรางสายสามเสน เป็นสายที่บริษัท การไฟฟ้าสยาม จ้ากัด (The Siam Electricity Co., Ltd)
ของกัปตันรีเชอลีเยอ กับนายอ๊อก เวสเตนโฮลซ์ ได้รับสัมปทานให้เปิดกิจการรถรางสายนี้ขึ้นเมื่อ พ.ศ. 2443 โดยต้นสาย

เริ่มตั้งแต่บางกระบือ ตรงท่าเรือเกียกกาย ถึงแยกวิทยุ รวมระยะทางตลอดสาย 11.3 กิโลเมตร เส้นทางที่ผ่านพื้นที่
ย่านบางล้าพู เริ่มตั้งแต่จุดตัดถนนสามเสนกับถนนวิสุทธิกษัตริย์ในปัจจุบัน วิ่งตรงไปตามถนนสามเสน ข้ามสะพานนรรัตน์สถาน
มาตัดกับสายดุสิต หรือสายรอบเมืองตรงแยกบางล้าพู จากนั้นวิ่งตรงตามถนนจักรพงษ์ ผ่านวัดชนะสงคราม ไปข้ามคลองคูเมืองเดิม
ที่สะพานเสี้ยว ก่อนจะเข้าสู่ถนนราชินีต่อไป

ภาพรถรางสายสามเสน ตรงแยกบางล้าพู และหน้าวัดชนะสงคราม

ื
2. รถรางสายดสิต เป็นสายที่บริษัทคนไทยช่อ บริษัท รถรางไทย จ้ากัด น้าโดยพระเจ้าบรมวงศ์เธอ
ุ
กรมพระนราธิปประพันธ์พงษ์ ได้เปิดกิจการรถรางสายนี้ขึ้นเมื่อ พ.ศ. 2448 โดยต้นสายเริ่มตั้งแต่วัดเทวราชกุญชร บริเวณแยก
สี่เสาเทเวศร์ ไปสิ้นสุดที่วัดเลียบ หรือวัดราชบูรณะ รวมระยะทางตลอดสาย 11.5 กิโลเมตร ทั้งนี้ ระยะแรกของการเดิน
รถรางสายดุสิต วิ่งเพียงระยะทางสั้น ๆ ตั้งแต่สถานีต้นทางบริเวณแยกสี่เสาเทเวศร์ วิ่งตรงตามถนนพิษณุโลก เข้าถนน
นครสวรรค์ ถนนจักรพรรดิพงษ์ และสิ้นสุดที่ถนนจกรวรรดิ บริเวณวัดเลียบ แต่ภายหลงรถรางสายดุสิตได้วิ่งรวมกับสาย
ั
ั