Page 4 - MuseumSiam

พิพิธบางล าพ ู

พิพิธบางล้าพูตั้งอยู่บนพื้นที่ระหว่างคลองรอบกรุง (คลองบางล้าพู) กับก้าแพงพระนคร ใกล้กับป้อมพระสุเมรุ ตรงข้ามกับ
วัดสังเวชวิศยาราม (วัดบางล้าพู) ในสมัยรัชกาลที่ 5 พื้นที่แห่งนี้เคยเป็นที่ตั้งของบ้านพระยานรนารถภักดี (เอม ณ มหาไชย) อธิบดีกรม
เก็บ (กรมธนารักษ์ในปัจจุบัน) และได้ตกเป็นที่ราชพัสดุอยู่ในความดูแลของกระทรวงพระคลังมหาสมบัติ (กระทรวงการคลังใน
้
ปัจจุบัน) มีหน่วยงานต่าง ๆ เข้ามาขอใชพื้นที่แห่งนี้โดยมีการปรับปรุงซ่อมแซมอาคารและสิ่งปลูกสร้างเป็นโรงพิมพ์และ
สถานที่สอนวิชา การพิมพ์แห่งแรกของประเทศไทย โดยมีล้าดับการใช้พื้นที่ ดังนี้

ใน พ.ศ. 2469 กระทรวงศึกษาธิการได้จัดตั้งเป็น “โรงพิมพ์กรมต ารา” ขึ้น เพื่อพิมพ์ต้าราเรียนและแบบเรียนของ
กระทรวงศึกษาธิการ และมีการซ่อมแซมปรับปรุงสิ่งปลูกสร้างภายในพื้นที่อย่างต่อเนื่อง
ใน พ.ศ. ๒๔๗๑ กระทรวงศึกษาธิการได้รับพระราชทานพระบรมราชานุญาตจากพระบาทสมเด็จพระปกเกล้า
เจ้าอยู่หัว รัชกาลที่ ๗ ให้รื้อก้าแพงพระนครด้านที่ติดกับโรงพิมพ์ และปรับปรุง อาคารและเรือนไม้ริมคลองบางล้าพูส้าหรับใช ้
ี่
เป็นสถานท เก็บกระดาษและสิ่งของ
ิ
่
์
ใน พ.ศ. 2475 กระทรวงศึกษาธิการได้จัดตั้งเป็น “โรงเรียนช่างพมพวัดสังเวช” เปิดสอนวิชาชางพิมพ์แห่งแรกของ
ไทย เป็นทั้งโรงเรียน (อาคารตึก 2 ชน) และโรงพิมพ์ (อาคารเรือนไม้) ภายหลังหลังสงครามโลกครั้งที่ ๒ จ้านวนนักเรียนได้
ั้
่
ลดลงมาก โรงเรียนชางพิมพ์วัดสังเวชได้ยุติการเรียนการสอน และได้เปลี่ยนมาเป็นโรงพิมพ์คุรุสภา ส้าหรับพิมพ์ต้าราและ
หนังสือวรรณคดีเอกของชาติ และยุติการพิมพ์ใน พ.ศ. ๒๕๑๖
ใน พ.ศ. 253๘ กระทรวงศึกษาธิการจะหมดสัญญาเช่าและส่งคืนพื้นที่ให้กรมธนารักษ์

่
ใน พ.ศ. 2543 กรมศิลปากรได้ประกาศขึ้นทะเบียนและก้าหนดเขตโบราณสถานอาคารโรงพิมพ์คุรุสภา (โรงเรียนชาง
พิมพ์วัดสังเวช) บนที่ราชพัสดุแปลงอาคารโรงพิมพ์คุรุสภา
ใน พ.ศ. 25๕4 สมาคมสถาปนิกสยาม ในพระบรมราชูปถัมภ์มอบรางวัลอนุรักษ์ศิลปะสถาปัตยกรรมดีเด่นประเภท
อาคารสถาบันและอาคารสาธารณะ ส้าหรับอาคารโรงเรียนช่างพิมพ์วัดสังเวช (เดิม)

ใน พ.ศ. ๒๕๕๕ กรมธนารักษ์ได้บูรณะซ่อมแซม ปรับปรุงอาคารและสิ่งปลูกสร้าง โดยจัดสร้างศูนย์การเรียนรู้กรมธนารักษ์
ุ
ู
และห้องสมุดชุมชนภายใต้ชื่อ “พิพิธบางล าพ” โดยชาวชุมชนบางล้าพู ประชาคมบางล้าพู และปราชญ์ชมชน ได้เข้ามามีส่วน
้
ร่วม ในการน้าเสนอข้อมูลพื้นฐาน ตรวจสอบความถูกต้องและเหมาะสมของข้อมูลที่ใชในการจัดแสดง นอกจากนี้ยังได้มีส่วน
ุ
ร่วมในการจัดการแสดงภายในพิพิธบางล้าพู ซึ่งเป็นถ่ายทอดเรื่องราววิถีชวิตของ 7 ชมชนในย่านบางล้าพู โดยการมอบวัตถุส้าหรับ
ี
จัดแสดงต่าง ๆ อันเป็นเครื่องมือเครื่องใช้ในการประกอบอาชีพ เป็นของสะสม ซึ่งเป็นเอกลักษณ์ของชุมชนบางล้าพู
เมื่อวันที่ 21 สิงหาคม 2558 สมเด็จพระกนิษฐาธิราชเจ้า กรมสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ สยามบรมราชกุมารี เสด็จพระ
ราชด้าเนิน ทรงประกอบพิธีเปิดอาคารพิพิธบางล้าพู ในโอกาสนี้ได้เสด็จฯ ทอดพระเนตรนิทรรศการภายในพิพิธบางล้าพูด้วย
้
ปัจจุบันพิพิธบางล้าพูเป็นแหล่งเรียนรู้ส้าหรับประชาชนได้เข้ามาใชประโยชน์อยู่ภายใต้การดูแลและบริหารจัดการ
โดยกองส่งเสริมและพัฒนาทรัพย์สินมีค่าของรัฐ กรมธนารักษ์ นับเป็นหลักฐานของการประสานความร่วมมือระหว่างภาครัฐ
และชุมชนที่ก่อให้เกิดประโยชน์ด้านการเรียนรู้ของทุกคนในสังคมไทย โดยมีชาวบางล้าพูเป็นส่วนส้าคัญในการส่งเสริมให้เกิด
ความส้าเร็จ ในการบริหารจัดการแหล่งเรียนรู้ทางวัฒนธรรมของชุมชนและเผยแพร่ให้ผู้เข้าชมชาวไทยและชาวต่างประเทศ
ได้ทราบบทบาทหน้าที่ของกรมธนารักษ์ควบคู่กับอัตลักษณ์ของชุมชน นับได้ว่าเป็นการส่งเสริมศิลปวัฒนธรรมในย่านบางล้าพู
และปลูกฝังจิตส้านึกอนุรักษ์ให้หวงแหนมรดกวัฒนธรรมอันทรงคุณค่า และยังเป็นแรงสะท้อนสร้างแรงจูงใจให้ประชาชนทั่วไป
ได้เห็นคุณค่าของพื้นที่ประวัติศาสตร์ ส่งผลกระตุ้นให้เกิดกระแสการท่องเที่ยวเชิงวัฒนธรรมในชุมชนย่านบางล้าพูอีกด้วย