1.    >  
  2. ระบบอื่นๆ ที่เกี่ยวข้อง   >  
  3. เครือข่ายพิพิธภัณฑ์   >  
  4. ภูมิภาค   >  
  5. ภาคตะวันออกเฉียงเหนือ   >  
  6. กาฬสินธุ์   >  
  7. พิพิธภัณฑ์วัฒนธรรมพื้นบ้านและภูมิปัญญาท้องถิ่น โรงเรียนไตรรัตนวิทยา

พิพิธภัณฑ์วัฒนธรรมพื้นบ้านและภูมิปัญญาท้องถิ่น โรงเรียนไตรรัตนวิทยา

กาฬสินธุ์

แกลเลอรี

ที่อยู่และเบอร์ติดต่อ

โรงเรียนไตรรัตนวิทยา กิ่งอำเภอฆ้องชัย เขาคราม กาฬสินธุ์ 46130

(043) 313-621, 087-223-2185 (คุณทวี พรมมา)

วันและเวลาทำการ

จันทร์ - อาทิตย์

08:30 - 16:00

ผู้ชมกลุ่มเป้าหมาย

๑. นักเรียนระดับชั้นประถมศึกษา-มัธยมศึกษา ๒. บุคคลทั่วไป ๓. นักศึกษาระดับอุดมศึกษา ๔. นักวิชาการ/นักวิจัย ๕. ศิลปิน ๖. นักท่องเที่ยวในประเทศ ๗. นักท่องเที่ยวต่างประเทศ

ค่าเข้าชม

ไม่เสียค่าเข้าชม

ประวัติความเป็นมา

พิพิธภัณฑ์วัฒนธรรมพื้นบ้านและภูมิปัญญาท้องถิ่น เป็นพิพิธภัณฑ์ที่เกิดขึ้นจากการที่กรมสามัญศึกษา กระทรวงศึกษาธิการได้กำหนดให้โรงเรียนในสังกัดดำเนินการจัดตั้งศูนย์ศิลปวัฒนธรรม เพื่อใช้เป็นแหล่งเรียนรู้ของโรงเรียนและชุมชน โดยให้โรงเรียนในสังกัดแต่งตั้งคณะกรรมการดำเนินงาน ในปี พ.ศ. ๒๕๓๗ โรงเรียนไตรรัตนวิทยาคม ได้ดำเนินการจัดตั้งศูนย์ศิลปวัฒนธรรม โดยมอบหมายให้หมวดศิลปศึกษาเป็นผู้ดูแลรับผิดชอบในการจัดแสดงเรื่องราวทางวัฒนธรรม ซึ่งในระยะแรกหมวดศิลปศึกษาได้จัดแสดงเรื่องราวทางด้านประวัติศาสตร์ ศิลปะและโบราณคดี ด้านวัฒนธรรมและประเพณี ศิลปะพื้นบ้าน รวมทั้งด้านผ้าและการแต่งกาย ในการจัดแสดงเรื่องราวในระยะแรกเริ่ม ศูนย์ศิลปวัฒนธรรมของโรงเรียนไตรรัตนวิทยาคม ได้จัดแสดงทั้งในรูปแบบนิทรรศการถาวรและนิทรรศการชั่วคราว ต่อมาในปี พ.ศ.๒๕๓๙โรงเรียนไตรรัตน วิทยาคมได้มีแนวคิดและนโยบายมุ่งเน้นเกี่ยวกับการพัฒนาบุคคลากร จึงได้ส่งบุคคลากรของหมวดศิลปศึกษาเพื่อศึกษาต่อในระดับบัณฑิตศึกษา มหาวิทยาลัยมหาสารคาม และเมื่อสำเร็จการศึกษาในปี พ.ศ.๒๕๔๑ บุคคลากรของหมวดศิลปศึกษาได้นำเอาความรู้ที่ได้รับจากการศึกษาตามหลักสูตร และจากการศึกษาดูงานด้านการบริหารจัดการและจัดแสดงของพิพิธภัณฑสถานแห่งชาติ ร้อยเอ็ด มาปรับปรุงและพัฒนาศูนย์ศิลปวัฒนธรรม รวมทั้งเปิดสอนในรายวิชาศิลปะพื้นบ้าน ซึ่งเป็นวิชาเลือกเสรีในระดับชั้นมัธยมศึกษาปีที่ ๓ เพื่อรองรับการจัดกิจกรรมในการเรียนการสอนที่เน้นผู้เรียนเป็นสำคัญ และจัดแสดงเรื่องราวทางวัฒนธรรม ซึ่งในส่วนของกิจกรรมการเรียนการสอนรายวิชาศิลปะพื้นบ้าน ทางหมวดศิลปศึกษาได้กำหนดจุดประสงค์การเรียนรู้ให้ผู้เรียนได้ฝึกทักษะการสำรวจ และจัดทำทะเบียนผลงานศิลปะพื้นบ้านที่มีอยู่ในหมู่บ้านท้องถิ่นของตนเอง ผลจากการที่ให้ผู้เรียนได้ฝึกทักษะการสำรวจและจัดทำทะเบียนผลงานศิลปะพื้นบ้านที่มีอยู่ในหมู่บ้านท้องถิ่นของตนเอง ได้ส่งผลให้ศูนย์ศิลปวัฒนธรรมมีวัตถุทางวัฒนธรรมเป็นจำนวนมาก ซึ่งได้รับการบริจาคจากนักเรียน ผู้ปกครองนักเรียน และชาวบ้านที่มองเห็นคุณค่าของภูมิปัญญาท้องถิ่น ดังนั้น เพื่อเป็นการรองรับวัตถุและเรื่องราวทางวัฒนธรรมเพื่อใช้จัดแสดง ในปี พ.ศ.๒๕๔๓ โรงเรียนไตรรัตนวิทยาคมจึงได้ดำเนินการโครงการจัดตั้งพิพิธภัณฑ์วัฒนธรรมพื้นบ้านและภูมิปัญญาท้องถิ่น เพื่อรองรับการให้บริการแหล่งความรู้ทางด้านวัฒนธรรมให้เพียงพอกับการใช้บริการของนักเรียนและประชาชนทั้งในและนอกชุมชนท้องถิ่น ซึ่งถือเป็นการปรับปรุงและพัฒนาศูนย์ศิลปะวัฒนธรรมที่มีอยู่แต่เดิม และในปี พ.ศ.๒๕๔๔ ศูนย์ศิลปะวัฒนธรรมจึงได้เปลี่ยนชื่อมาเป็นพิพิธภัณฑ์วัฒนธรรมพื้นบ้านและภูมิปัญญาท้องถิ่นนับตั้งแต่บัดนั้นเป็นต้นมา รวมทั้งได้เพิ่มเติมเรื่องราวการจัดแสดงชาติพันธุ์วิทยา ชาติพันธุ์วรรณา และดนตรีนาฏศิลป์ เพื่อให้เรื่องราวการจัดแสดงมีความสมบูรณ์ยิ่งขึ้น ในการเตรียมการจัดแสดง เพื่อให้การดำเนินงานพิพิธภัณฑ์สำเร็จตามวัตถุประสงค์ ทางโรงเรียนไตรรัตนวิทยาคมจึงได้ดำเนินการแต่งตั้งคณะกรรมการทำงาน เพื่อศึกษาค้นคว้าทางวิชาการและรวบรวมวัตถุทางวัฒนธรรม เพื่อกำหนดรูปแบบการจัดแสดงพิพิธภัณฑ์วัฒนธรรมพื้นบ้านและภูมิปัญญาท้องถิ่น โดยนายจรัสศรี ขุนทวี ผู้อำนวยการโรงเรียนไตรรัตนวิทยาคมในขณะนั้น ได้มอบหมายให้หมวดศิลปศึกษา เป็นผู้รับผิดชอบประสานงานกับคณะกรรมการฝ่ายต่างๆ ดำเนินการค้นคว้าวิจัย เก็บรวบรวมข้อมูลภาคสนาม และเรียบเรียงข้อมูลทางวิชาการ จากนั้นนายทวี พรมมา หัวหน้าหมวดศิลปศึกษา และหัวหน้าพิพิธภัณฑ์ฯ ได้ประสานงานกับนักเรียน ผู้ปกครองนักเรียน ชาวบ้านในชุมชนท้องถิ่น เพื่อจัดเก็บรวบรวมศิลปโบราณวัตถุ เพื่อจัดแสดงในพิพิธภัณฑ์ฯ ซึ่งวัตถุส่วนใหญ่ได้มาจากการบริจาคของนักเรียน ผู้ปกครอง ชาวบ้านในชุมชน รวมทั้งครูของโรงเรียนเอง และทางพิพิธภัณฑ์ได้นำมาจัดทำเป็นหมวดหมู่เพื่อใช้ในการจัดแสดง รวมทั้งจัดทำบทการจัดแสดง ซึ่งประกอบด้วยการจัดแสดงเกี่ยวกับภูมิศาสตร์ภาคอีสาน , ยุคสังคมในภาคอีสาน, ฮีตสิบสองและประเพณีโบราณ ๑๒ เดือน, การทอผ้า, สมัยวัฒนธรรมทวารวดี, ศิลปะพื้นบ้าน, วิถีชีวิตและประเพณี ในการรวบรวมวัตถุทางวัฒนธรรมเพื่อใช้ในการจัดแสดง เป็นงานที่สำคัญของพิพิธภัณฑ์ เพราะวัตถุทางวัฒนธรรมถือเป็นตัวแทนของการบอกเล่าเรื่องราวที่นำเสนอ พิพิธภัณฑ์มีวิธีการรวบรวมวัตถุทางวัฒนธรรมเพื่อใช้ในการจัดแสดงดังนี้ - รวบรวมจากการขุดแต่งบูรณะพระธาตุยาคู โดยเมื่อปี พ.ศ.๒๕๓๙ กรมศิลปากรได้ว่าจ้างบริษัทเอกชนดำเนินการขุดแต่งบูรณะพระธาตุยาคูที่บ้านเสมา ต.หนองแปน อ.กมลาไสย จ.กาฬสินธุ์ โดยในการบูรณะขุดแต่งดังกล่าวได้มีการรื้ออิฐเก่าที่แตกชำรุดออก มีการขุดค้นพบพระธาตุบริวาร ชิ้นส่วนใบเสมา และลวดลายประดับตกแต่งพระธาตุ ทางพิพิธภัณฑ์จึงได้ขอรับบริจาควัตถุบางส่วนเพื่อนำมาจัดแสดงในพิพิธภัณฑ์ - รวบรวมจากการไถปรับพื้นที่โรงเรียน เมื่อปี พ.ศ.๒๕๓๖ โรงเรียนไตรรัตรวิทยาคมได้เปิดทำการสอนโดยแยกออกจากการเป็นสาขาของโรงเรียนฟ้าแดดสูงยางวิทยาคาร อ.กมลาไสย จ.กาฬสินธุ์ ดังนั้นทางโรงเรียนไตรรัตนวิทยาคมจึงได้มีการไถปรับพื้นที่ เพื่อก่อสร้างอาคารเรียนและอาคารต่างๆ หลังจากการปรับพื้นที่ได้มีฝนตกชะล้างพื้นที่ที่ปรับไถ ทำให้เศษภาชนะดินเผาที่เคยอยู่ใต้พื้นดินโผล่พ้นพื้นดินขึ้นมา แต่อยู่ในสภาพแตกหัก ทางหัวหน้าพิพิธภัณฑ์จึงได้เก็บเศษภาชนะดินเผาเหล่านี้มาจัดแสดง โดยพบว่าเป็นภาชนะดินเผาแบบก่อนประวัติศาสตร์ และเครื่องเคลือบแบบเขมร ทำให้สันนิษฐานได้ว่าพื้นที่แห่งนี้เคยเป็นที่ตั้งของชุมชนโบราณ และมีการพัฒนาของชุมชนต่อเนื่องมาจนถึงปัจจุบัน - รวบรวมจากวัด โรงเรียนไตรรัตนวิทยาคมมีเขตพื้นที่บริการประกอบด้วย บ้านโนนศิลาเลิง บ้านสว่าง บ้านสีสุก บ้านนาสีนวล บ้านหนองคู และบ้านวังเดือนห้า แต่ละหมู่บ้านจะมีวัดประจำหมู่บ้าน ทางพิพิธภัณฑ์ได้สำรวจวัดประจำหมู่บ้าน ได้พบวัตถุทางวัฒนธรรมที่เก็บไว้ภายในวัดมีสภาพชำรุดเสียหาย โดยขาดการเอาใจใส่ดูแลจากทางวัด ทางหัวหน้าพิพิธภัณฑ์ฯจึงได้ขอรับบริจาควัตถุทางวัฒนธรรมเหล่านี้มาใช้ในการจัดแสดง เช่น ตู้หนังสือใบลาน หนึงสือใบลาน และเกวียน เป็นต้น - รวบรวมจากชาวบ้าน ในการรวบรวมวัตถุทางวัฒนธรรมเพื่อการจัดแสดงในพิพิธภัณฑ์ วัตถุส่วนใหญ่จะได้รับความอนุเคราะห์จากชาวบ้าน เช่น ภาชนะดินเผา เครื่องจักสาน เครื่องมือดักจับสัตว์ ผ้ามัดหมี่ และเครื่องมือทำนา เป็นต้น หลังจากพิพิธภัณฑ์ได้จัดแสดงแล้ว ชาวบ้านยังช่วยเหลือโดยการรวบรวมวัตถุและให้ข้อมูลเพิ่มเติม ณ วันที่สำรวจ (ธันวาคม พ.ศ.๒๕๔๙) นิทรรศการภายในพิพิธภัณฑ์อยู่ระหว่างการปรับปรุงใหม่ เนื่องจากมีน้ำท่วมบริเวณอาคารพิพิธภัณฑ์ เพราะตั้งอยู่ในที่ต่ำ

ลักษณะทางกายภาพของพิพิธภัณฑ์/แหล่งเรียนรู้

ภาพถ่ายห้องจัดแสดง

วัตถุจัดแสดง

ผู้ดูแลและหน่วยงานที่รับผิดชอบในปัจจุบัน

อ.ทวี พรมมา

กิจกรรม

ไม่มีข้อมูล

ข่าวสาร

ไม่มีข้อมูล