Museum Core
ความรักของเจ้าฟ้ากุ้ง กับการเมืองเรื่องสืบราชสมบัติ
Museum Core
12 ก.ค. 63 2K

ผู้เขียน : รัชนก พุทธสุขา

ความรักของเจ้าฟ้ากุ้ง กับการเมืองเรื่องสืบราชสมบัติ

 


เจ้าฟ้าธรรมธิเบศร์หรือเจ้าฟ้ากุ้ง เป็นพระราชโอรสในสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวบรมโกศ เรารู้จักกันในนามกวีเอกคนหนึ่งของไทย และดำรงตำแหน่ง พระมหาอุปราช กรมพระราชวังบวรสถานมงคล (วังหน้า) ในสมัยสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวบรมโกศ 
น่าจะเป็นเหตุให้ เกิดความอิจฉาริษยาในราชสมบัติของพระอนุชาต่างมารดา โดยเหตุการณ์ที่นำมาซึ่งความสูญเสียแห่งพระชนม์ชีพของเจ้าฟ้ากุ้งคือ กรมหมื่นสุนทรเทพ หนึ่งในพระอนุชาต่างมารดาของเจ้าฟ้ากุ้ง ได้ไม่พอพระทัยต่อเจ้าฟ้ากุ้ง จึงไปเข้าเฝ้าฯ สมเด็จพระเจ้าอยู่หัวบรมโกศ และได้กราบบังคมทูลฟ้องว่าเจ้าฟ้ากุ้งลักลอบกระทำชู้กับเจ้าฟ้าสังวาลย์ ซึ่งเป็นพระสนมเอกคนโปรด ของสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวบรมโกศ จึงได้นำตัวมาสอบสวน เจ้าฟ้ากุ้งและเจ้าฟ้าสังวาลย์ได้ยอมรับว่าเป็นความจริง เนื่องจากทั้งสองพระองค์เคยรักกันมาก่อน เหตุการณ์นี้จึงนำมาซึ่งจุดจบของทั้งสองพระองค์โดยการถูกพระราชอาญาให้เฆี่ยนจนในที่สุดทั้งสองพระองค์ก็สิ้นพระชนม์ ทำให้สมัยสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวบรมโกศนี้ก็ได้เสียอุปราชไป และหลังจากนั้นในสมัยต่อมาปัญหาความมั่นคงทางการเมืองก็ยังไม่ได้สิ้นสุดลง ยังมีการแย่งชิงราชสมบัติและขัดแย้งกันภายในของกรุงศรีอยุธยาซึ่งเป็นปัจจัยภายในปัจจัยหนึ่งที่ทำให้กรุงศรีอยุธยาได้ล่มสลายลง
 

งานศึกษาของ เทพมนตรี ลิมปพยอม กล่าวถึงเหตุการณ์เกี่ยวกับการบ้านการเมืองในสมัยนั้นที่เจ้าฟ้าธรรมธิเบศร์หรือเจ้าฟ้ากุ้งยังดำรงชีวิตอยู่จนถึงเมื่อหลังจากที่พระองค์สวรรคตไปแล้ว น่าสนใจตรงที่ว่า ผู้เขียนได้ศึกษาประวัติศาสตร์แต่ก็ไม่ลืมที่จะให้ความสนใจแก่บทพระนิพนธ์ของเจ้าฟ้ากุ้ง ซึ่งเมื่อเราอ่านงานของเทพมนตรีเล่มนี้แล้วเราก็ได้เห็นว่า ทั้งเหตุการณ์บ้านเมืองในสมัยนั้นและบทพระนิพนธ์ของเจ้าฟ้ากุ้งเอง มีความเชื่อมโยงถึงกันอยู่ ทำให้เราได้ข้อสังเกตใหม่ ๆ 
 
 
ยกตัวอย่าง เช่น แต่เดิมเราจะรู้กันแค่ว่าเจ้าฟ้ากุ้งนั้นเป็นบุคคลที่ได้กระทำชู้กับเมียพ่อจึงถูกประหารชีวิต ซึ่งดูจะเป็นเรื่องส่วนตัว แต่เราลืมนึกไปว่าเหตุการณ์นี้มีส่วนเกี่ยวข้องกับการเมืองอีกด้วย เพราะเจ้าฟ้ากุ้งนั้นได้มีความขัดแย้งกับกรมหมื่นสุนทรเทพ พระอนุชาต่างมารดาอยู่ก่อนแล้ว เมื่อเป็นอย่างนี้ พระอนุชาก็ได้ทูลฟ้องกับสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวบรมโกศ เรื่องที่เจ้าฟ้ากุ้งกระทำชู้กับเจ้าฟ้าสังวาลย์ มองได้อีกแง่หนึ่งว่าการกระทำของพระอนุชาต่างมารดาของเจ้าฟ้ากุ้งนั้นไม่ใช่แค่การทูลฟ้องธรรมดาแต่ได้เป็นการทำลายคู่แข่งทางการเมืองได้อีกด้วย
 
 
อีกประเด็นหนึ่งที่น่าสนใจคือ ผู้เขียนนั้นได้มีการเปรียบเทียบชีวิตของเจ้าฟ้ากุ้งไว้ กล่าวคือ ชีวิตของเจ้าฟ้ากุ้งนั้นเปรียบได้ว่าพระองค์ทรงมีเส้นชีวิตอยู่ ๒ เส้น คือ เส้นที่ ๑ นอกจากพระองค์ทรงเป็นอัจฉริยะในทางกวีแล้ว พระองค์ก็ยังอยู่ในฐานะเป็นเจ้าฟ้า เป็นพระราชโอรสองค์โตของพระเจ้าแผ่นดิน ทรงเป็นรัชทายาท จะได้สืบราชสมบัติเป็นพระมหากษัตริย์องค์ต่อไป ส่วนเส้นชีวิตเส้นที่ ๒ พระองค์ก็ทรงใช้ชีวิตโลดโผนมาก ซึ่งกำลังแล่นลงต่ำเพื่อรับพระราชอาชญากรรมอันมหันต์ จะเห็นได้ว่าระหว่างการมีชีวิตของพระองค์นั้นเส้นชีวิต ๒ เส้นนี้ก็กำลังแข่งขันกันชิงความมีชัยชนะแก่กัน ซึ่งเมื่อเราได้ศึกษาพระราชประวัติของพระองค์ก็จะพบว่าเป็นเช่นนั้นจริง ๆ และเราก็ได้เห็นกันตอนท้ายแล้วว่า เส้นที่ได้รับชัยชนะนั่นก็คือเส้นที่ ๒
 
นอกจากนี้ผู้เขียนยังได้เสนอมุมมองให้เราเห็นว่าภายหลังการประหารเจ้าฟ้ากุ้งไปแล้ว ก็ยังคงเกิดปัญหาภายในอยู่ คือ ปัญหาการสืบราชสมบัติ และผู้เขียนก็ยังเปิดจินตนาการให้เราคิดตามว่า ถ้าเจ้าฟ้ากุ้งยังมีชีวิตอยู่และสืบราชสมบัติเป็นพระมหากษัตริย์นั้น แผ่นดินของเจ้าฟ้ากุ้งจะเจริญรุ่งเรือง หรือไม่แน่ว่าการเสียกรุงศรีอยุธยาครั้งที่สองอาจจะไม่เกิดขึ้นเร็วก็เป็นได้ แต่อีกปัจจัยหนึ่งที่ผู้เขียนได้แสดงให้เราเห็นว่าสาเหตุของการแย่งชิงอำนาจในสมัยปลายอยุธยาก่อนการเสียกรุงให้กับพม่านั้น มีปัจจัยมาจากนโยบายทางการเมืองของพระเจ้าอยู่หัวบรมโกศ เพราะการที่พระองค์ทรงใช้นโยบายการถ่วงดุลอำนาจกับขุนนางโดยการแต่งตั้งพระราชโอรสองค์สำคัญ ๆ ขึ้นเป็นกรมเจ้า มาคานอำนาจขุนนาง มีการจัดสรรอำนาจให้พระราชโอรสมีส่วนร่วมในการปกครอง จนพระราชโอรสเริ่มมีบทบาททางการเมืองมากขึ้น ขุนนางเริ่มถูกลิดรอนอำนาจ ขาดผู้นำที่เข้มแข็ง ซึ่งจะเห็นได้ว่าปลายรัชสมัยสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวบรมโกศ พระราชโอรสก็ได้แย่งชิงอำนาจกันเอง

หลักฐานที่ผู้เขียนใช้ประกอบการศึกษาเพื่อเรียบเรียงงานนี้ ส่วนใหญ่ใช้หลักฐานของไทยและของต่างประเทศ หลักฐานของไทยเช่น คำให้การขุนหลวงวัดประดู่ทรงธรรม, พระราชพงศาวดารกรุงศรีอยุธยา ฉบับพระราชหัตถเลขา เป็นต้น ส่วนเอกสารจากต่างประเทศ เช่น จดหมายส่วนตัว เรื่องในเอกสาร VOC ที่เกี่ยวกับเจ้าฟ้ากุ้ง ซึ่งเป็นข้อมูลจาก เอกสารในหอจดหมายเหตุแห่งชาติ (Algemeen Riyksarchief ) ณ กรุงเฮก ประเทศเนเธอร์แลนด์ปัจจุบัน
 
 
 เจ้าฟ้ากุ้ง เล่นชู้ การเมือง อยุธยา
 

รัชนก พุทธสุขา

 
 
 
 
 
 
 
อ้างอิง
 
เทพมนตรี ลิมปพยอม.  (๒๕๔๑).  การบ้านการเมืองเรื่องเจ้าฟ้ากุ้ง.  กรุงเทพฯ : มติชน
แกลเลอรี่


ย้อนกลับ